Het geheim van CO2

Weer veel aandacht in de media voor CO2 de afgelopen tijd. Dit naar aanleiding van het rapport van de Verenigde Naties over klimaatverandering. Het rapport stelt dat het nu voor 95% zeker is dat de opwarming van de aarde door de mens komt. Door deze opwarming smelten ijskappen en stijgt de zeespiegel. Ook wordt het weerbeeld grilliger. Die opwarming komt voor een groot deel door de toenemende uitstoot van CO2

CO2 is een gas dat bijvoorbeeld vrijkomt tijdens de opwekking van elektriciteit in gas- en kolencentrales, de verbranding van benzine tijdens auto rijden etc. Het vrijgekomen gas hangt als een deken boven de aarde. Door deze deken kan de warmte van de aarde minder goed weg. We noemen dat het broeikaseffect.

CO2 komt in de discussie over klimaatverandering al gauw als de grote boosdoener naar voren. Begrijpelijk, maar ook een gemiste kans. Als we CO2 zo eenzijdig neerzetten, lopen we het risico het kind met het badwater weg te gooien. In mijn zoektocht naar hoe onze dagelijkse voorzieningen functioneren ben ik CO2 vaak tegengekomen in een heel positieve zin. Zonder CO2 geen voedsel. Samen met water (H2O) vormt het in de bladgroenkorrels in de bladeren van planten met behulp van zonlicht suikers en zuurstof. We noemen dit de fotosynthese. De suikers die dan worden gevormd zijn de voeding voor alles wat leeft en het begin van de voedselkringloop. Daarnaast wordt bijvoorbeeld in de rioolwaterzuiveringsinstallaties met behulp van bacteriën al ons afvalwater schoongemaakt. Deze bacteriën scheiden tijdens de grote schoonmaak zelf weer CO2 en water uit. Hiermee kunnen planten opnieuw beginnen met het maken van suikers. En wij mensen doen gewoon mee in deze kringloop. Na het eten van de suikers uit de planten ademen wij weer CO2 en water uit. Dus zonder CO2 geen leven op aarde. Althans niet in de vorm zoals wij dat nu kennen.

In mijn zoektocht kwam ik bij de elektriciteitsopwekking en de werking van aardgas de fossiele brandstoffen tegen. Deze brandstoffen zijn in miljoenen jaren ontstaan doordat tijdens de fotosynthese CO2 en water werden omgezet in genoemde suikers. Als we nu bijvoorbeeld aardgas, kolen of benzine verbranden komt de energie van deze suikers vrij. Door het op grote schaal verbranden van fossiele brandstoffen komt de in miljoenen jaren opgeslagen CO2 nu in heel korte tijd vrij. Het probleem is dus niet de CO2, maar, zoals het VN rapport concludeert, het enorme energieverbruik van de huidige mens.

Als we het verhaal van CO2 alleen van de negatieve kant belichten ontstaat het beeld van CO2 als grote boosdoener. Kinderen zullen daardoor niet goed in staat zijn om het belang van CO2 als begin van de voedselkringloop op juiste waarde te schatten. Hierdoor missen ze de ervaring om de schoonheid van het systeem als geheel te ervaren. Een systeem waar ze zelf onderdeel van zijn. Wanneer ze het zonder deze ervaring moeten stellen zullen ze later minder goed zijn toegerust om vanuit een integraal denken oplossingen te vinden voor de uitdagingen die zich dan voordoen.

Natuurlijk is het belangrijk om de risico’s van de uitstoot van CO2 voor het voetlicht te brengen. Maar het is ook belangrijk om het hele verhaal over CO2 te vertellen. Het geeft het leven glans en ons handvaten om mee te denken over de uitdagingen die komen gaan.

Zo ben ik bijvoorbeeld nieuwsgierig naar hoeveel CO2 er per jaar wereldwijd uit de lucht wordt gehaald tijdens de fotosynthese in bladeren. Als we dat ongeveer weten kunnen we som maken hoeveel CO2 een mens per jaar mag gebruiken om de hoeveelheid CO2 in de lucht gelijk te houden. Als we die hoeveelheid als uitgangspunt nemen, ben ik benieuwd naar hoe een animatiefilmpje over het leven in de steden er dan uitziet. Wordt het weer met de kippen op stok en een half stukje vlees per maand of valt dat wel mee? Deze rekensom geeft in ieder geval weer een gevoel van verhoudingen terug. Nu stoppen we alles maar in een stopcontact en de apparaten doen het...