Blij met een bezem

Groep 5 van de Catamaran is deze maand bezig met de lessenserie over afval. De kinderen onderzoeken waar een vuilniszak naartoe gaat, waarom we afval scheiden en hoe de stad wordt schoongehouden. Tijdens de nulmeting voor deze groep mocht een leerling alles uit de vuilniszak halen die ik had meegenomen.

'Wat grappig' zei hij: 'normaal gooi ik rommel in de zak en nu mag ik het eruit halen'. Uit de vuilniszak kwam papier, lege flessen, gft-afval, plastic en zo verder. Vooral het schimmelende gft-afval sprak de leerlingen tot de verbeelding. In gesprek met de klas bleek dat ze al veel wisten over de verwerking van het afval. Veel wordt gescheiden zeiden ze en zo is het afval weer het begin van iets nieuws. We kwamen erachter dat kringlopen heel belangrijk zijn en dat zelfs van de vuilniszak die wordt verbrand, weer iets nieuws wordt gemaakt: elektriciteit.

De week na de nulmeting zijn we op bezoek geweest bij de Stadsreiniging Binnenstad om te kijken hoe deze de stad schoonhouden. Van Arie Scheen, een gepensioneerde stadsreiniger, kregen we een bevlogen rondleiding. Ook was hij graag bereid om alle vragen van de kinderen te beantwoorden. Toen hij ons zijn kar liet zien waarmee hij 40 jaar geleden de stad schoonmaakte, was hij een voorbeeld van levende geschiedenis. Er hing een ouderwetse vuilnisbak aan en een echte takkenbezem. Na de rondleiding mochten de kinderen zelf ook afval prikken. Door het bezoek hebben de kinderen een goede indruk gekregen van de plek waaruit alle reinigingswagens rijden die de straten van de binnenstad schoonhouden. Daar wordt hard voor gewerkt!

Voor mij viel de puzzel in elkaar tijdens een voorbereidingsgesprek met Martin Hup van Natuurspeeltuin het Woeste Westen. We gaan namelijk over twee weken met de klas naar het Woeste Westen om daar de natuurlijke afvalkringloop te beleven. Ik vroeg hem over het zelf maken van een takkenbezem. Martin begon al snel met het verzamelen van dunne takken en binnen een mum van tijd hadden we bezem van takken gemaakt. Ik begon te vegen en tot mijn verbazing werkte de bezem perfect: ik had het platje zo schoon.

Misschien kunnen de kinderen tijdens hun bezoek zelf wel bezems maken van 'afvalhout' op het terrein, opperde ik. Deze nemen we dan mee naar school om te gebruiken bij het schoonvegen van het straatje van school. Dan maken ze dus van afvalhout iets nieuws waarmee ze hun straat kunnen schoonhouden. Dit zou voor de kinderen een prachtig praktisch voorbeeld zijn van kringloop! Wat mij dan leuk lijkt is om de stadsreinigers van onze buurt te vragen om aan te komen rijden net als de kinderen hun straat aan het vegen zijn. Dat zou een verrassing zijn. Kan de rommel zo de wagen in. Een wagen die ze ook bij de Stadsreiniging Binnenstad hebben gezien. En zo is dat kringetje ook weer rond.

Als laatste les van deze serie doen de kinderen nog een Wonderwel techniekworkshop. Dan gaan we van plastic afval kunstwerken maken. Ook weer een vorm van kringloop. We gaan ook circuits maken van elektriciteit (toevallig brandt het lampje alleen als de kring gesloten is). Met de lampjes gaan we de plastic kunstwerken versieren. Zo hebben we afval en elektriciteit bij elkaar net als in de Afval Energie Centrale van Amsterdam. Daar worden onze vuilniszakken verbrand en met dat vuur wordt water verhit. Met de stoom wordt een dynamo aangedreven die weer elektriciteit opwekt. Wat is de mens toch slim!

Ik vind het belangrijk dat kinderen tijdens een lessenserie op verschillende manieren en in samenhang worden geconfronteerd met het onderwerp. Zo kan ieder kind op eigen wijze de stof tot zich nemen: we onderzoeken tijdens de nulmeting hoe de kringlopen van afval in elkaar steken, er wordt geknutseld tijdens de techniek les en op het Woeste Westen, we ontmoeten op een echte locatie echte mensen die werken met afval en de leerlingen presenteren hun kunstwerken aan de ouders en andere genodigden. Wat mij betreft is de takkenbezem deze keer het ding dat de Wonderwel samenhang symboliseert van het onderwerp. Ik ben benieuwd of de stadsreinigers met hun karretjes op het juiste moment willen komen aanrijden om de kinderen te verrassen tijdens het schoonvegen van hun straatje...